Nguyên nhân và cách khắc phục

Có 3 nguyên nhân chính dẫn đến hỏng bộ ly hợp xe máy gồm: Mòn theo thời gian trong quá trình sử dụng, dầu máy và do người sử dụng.

Tuổi thọ trung bình của một bộ ly hợp xe số (với điều kiện sử dụng bình thường) khoảng 50.000km. Tuy nhiên, tùy theo phong cách điều khiển xe của từng người mà con số đó có thể thay đổi. Khi đó các chi tiết như bát côn, búa côn, lá côn, bánh răng đã mòn gây trượt, làm cho xe yếu và ì.

Khi thay dầu kém chất lượng hoặc dầu quá bẩn sẽ khiến các bánh răng, tấm ma sát, búa côn và bát côn bị trượt nhiều gây mòn nhanh và nóng máy. Hiện tượng này cũng có thể xảy ra khi đổ nhầm dầu xe ga vào xe số. Mác dầu máy thường được sử dụng là 15W40 và 20W50.

Người sử dụng thường xuyên quên thay dầu định kỳ, tăng tốc ở số cao khi xe đứng yên hoặc tốc độ thấp hoặc chở quá tải đều khiến bộ ly hợp bị phá hủy trong thời gian ngắn.

Ngoài ra, một số trường hợp hư hỏng là do lỗi trong quá trình sản xuất và lắp ráp của nhà sản xuất. Trường hợp này rất ít và trước đây thường gặp ở một số dòng xe Trung Quốc.

Một số hư hỏng cụ thể trong thực tế có thể kể đến như: Bánh răng côn trước, tấm ma sát trên búa côn bị mòn, chai cứng, dập, cao su giảm giật bị vỡ nát, lá côn sau bị mòn, cháy,…

* Có 3 phương án khắc phục mà người sử dụng có thể lựa chọn tùy thuộc vào tài chính của mình:
- Thay lá côn, dán lại tấm ma sát ở búa côn, láng lại chuông côn. Phương pháp này ít tốn kém nhất nhưng tuổi thọ ngắn, công suất xe không được khắc phục triệt để.
- Thay lá côn, chuông côn, búa côn. Đây là phương án thường được áp dụng do chi phí không quá lớn nhưng vẫn đảm bảo chất lượng và tuổi thọ tốt.
- Thay mới cả bộ ly hợp. Đây là phương án tốn kém nhất nhưng lại tối ưu nhất.

Chú ý khi sử dụng và bảo dưỡng

- Thay dầu máy có độ nhớt phù hợp theo khuyến cáo của nhà sản xuất và thay định kỳ.
- Không nên chở quá tải trong thời gian dài
- Sử dụng số phù hợp với tải, tốc độ và điều kiện địa hình.
- Nếu phát hiện các dấu hiệu bất thường cần đưa đến trung tâm sửa chữa càng sớm càng tốt để được kiểm tra và xử lý.
- Chỉ nên dán lại lá côn trước ở các cửa hàng uy tín, có bảo hành.

II.NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC:

Bình thường khi không sử dụng thắng hai má thắng luôn luôn ép sát vào cam thắng nhờ hai lò xo hoàn lực nên lòng đùm quay tự do. Khi sử dụng thắng qua cơ cấu điều khiển, giòng thắng xoay làm xoay cam thắng. Hai mấu lồi của cam thắng đẩy hàm thắng bung ra ép sát vào lòng đùm qua lớp bố thắng tạo ra sự ma sát với lòng đùm làm bánh xe không quay được. Khi hết tác động, nhờ lực kéo của lò xo hoàn lực, cam thắng trở về vị trí cũ, hai hàm thắng ép vào cam thắng,bánh xe quay bình thường.

Điều chỉnh thắng:
Điều chỉnh sao cho tay thắng hoặc bàn đạp thắng có khoảng chạy tự do (chạy không) tính từ lúc bắt đầu tác động đến lúc thắng ăn từ khoảng 10 – 20 mm là đạt.

III.CÁC HƯ HỎNG:

1. THẮNG KHÔNG ĂN:
+ Nguyên nhân:
- Điều chỉnh khoảng chạy không quá lớn.
- Dóng thắng lỏng hoặc lờn gai nơi bắt với cam thắng.
- Bố thắng quá mòn.
- Bố chai cứng.

2. KẸT THẮNG:
+ Nguyên nhân :
- Vỏ dây thắng nhỏ hơn ruột.
- Dây rỉ sét.
- Lò xo hoàn lực yếu, gãy, sút.
- Cam thắng xoay ngang không trở về vị trí cũ được do chỉnh khoảng chạy của giòng thắng quá lớn (bố mòn tăng thêm).
- Tăm bua bị ô van.
- Khoảng chạy không – quá nhỏ.
- Miệng đùm bị cọ vào mâm thắng.
Lưu ý:
Khi tháo ráp mâm thắng ra khỏi lòng đùm phải chú ý long đền chêm để khi ráp vào không bị cọ vào miệng đùm.

3. THẮNG BỊ KÊU:
+ Nguyên nhân :
- Bố thắng mòn.
- Tăm bua bị ô van.
- Bố bị chai cứng.
Lưu ý:
+ Khi thay bố mới phải rà bố lại cho bố tiếp xúc đều với lòng đùm. Phương pháp rà bố.
- Bôi phấn vào lòng đùm cho đều.
- Cho mâm thắng vào lòng đùm.
- Giữ má thắng và xoay bánh xe.
- Đẩy nhẹ giòng thắng cho 2 hàm thắng bung ra ma sát vào lòng đùm.
- Lấy mâm thắng ra quan sát mặt bố thắng. Nếu bố ăn không đều dùng lưỡi cưa sắt bào cho bố
tiếp xúc tốt (ăn đều).
+ Mỗi lần đạp thắng nghe có tiếng kêu ở bánh sau là do các nguyên nhân :
- Tán giữ cốt đùm sau không siết chặt.
- Bù lon giữ mâm thắng siết không chặt.
- Cao su giảm chấn ở nhún sau bị bể.

Xích cũ khó có thể sử dụng lại (dù đã cắt mắt) vì khuyết đã bị mòn khiến xe tăng tốc kém, rãnh xích bị lõm gây va đập mạnh sẽ làm mòn nhông đĩa mới. Do đó, phải thay trọn bộ chứ không thể thay từng thứ. Tại các trạm bảo dưỡng lớn hoặc chính hãng, tất cả các chuyên gia thường khuyên khách hàng nếu đã thay thì nên thay đồng bộ, nghĩa là nhông và xích phải thay cùng hãng, cùng thời điểm.

Khi xích chùng, nhiều người thường cho chặt mắt xích để sử dụng tiếp, tuy vậy xích sẽ không ôm khít nhông đĩa như ban đầu. Trên thực tế thì việc chặt mắt xích để dùng tiếp chỉ nên làm một lần, nếu không sẽ làm nhông đĩa mau bị mòn, dễ hư hỏng hơn. Sau khi thay mới, các bộ phận còn đang trong quá trình chạy “rà”, chưa ăn khớp với nhau nên quay lại gara sau khoảng 7-10 ngày để thợ căn chỉnh lại độ chùng của xích (thường thì thợ sẽ chỉnh vít thêm hai vòng).

Đảm bảo tuổi thọ của nhông xích

Khi bạn đang sử dụng những chiếc xe máy số, nên gắn bộ chắn xích để hạn chế bụi bám.

Cách vận hành cũng là yếu tố ảnh hưởng đến tuổi thọ của nhông xích. Khi chạy xe phải cài số và tốc độ luôn đồng bộ. Tránh ga thốc khiến xích bị căng bất ngờ. Đi chậm nên để số thấp, khi tăng tốc lên số đều, gặp chướng ngại vật hay giảm tốc độ đột ngột nên về số. Bạn cũng không nên để xe tải quá nặng, xe thường xuyên chở nặng khiến xích nhanh bị rão.

Một số dạng hỏng chủ yếu

+ Rò rỉ dầu ở phớt chặn tại vị trí trục sơ cấp và trục thứ cấp của ly hợp. Dầu sẽ bám dính vào hai mặt bên của đai, guốc ly hợp gây nên hiện tượng trượt khiến xe bị yếu, tăng tốc kém và tốn xăng.

+ Ở cụm ly hợp, sau khi chốt guốc ly hợp bị kẹt khiến bề mặt tấm ma sát trên guốc luôn tì vào bề mặt trong của chuông ly hợp gây mòn nhanh, sinh nhiệt lớn dẫn đến cháy hoặc bong tấm ma sát. Chuông ly hợp bị quá nhiệt dẫn đến cháy đen, biến đổi đặc tính của vật liệu so với ban đầu. Ngoài ra, nhiệt độ cao sẽ khiến dây đai nhanh chóng bị lão hóa, mòn, trùng hoặc thậm chí là bị phá hủy (nát, đứt).

+ Đối với cụm ly hợp trước, một số hư hỏng thường gặp như mòn bi văng khiến xe tăng tốc kém, mòn rãnh bi văng làm bi dễ bị kẹt hoặc mòn không đều gây vênh má puly, phá dây đai. Ngoài ra, ắc ly hợp và giảm giật bị mòn, rơ cũng sẽ gây ra tiếng kêu.

Chú ý khi sử dụng

+ Định kỳ bảo dưỡng ly hợp để vệ sinh, lau dầu bi văng, chốt guốc và đánh sạch bề mặt ma sát của đai truyền động, má puly.

+ Tăng tốc xe từ tốn, tránh đi qua những đoạn đường ngập nước sâu và cần đưa xe tới trung tâm uy tín để kiểm tra, sửa chữa ngay khi xe có biểu hiện bất thường như xe tốn xăng, yếu, kêu, hú,…

+ Cần thận trọng khi chọn phương án dán lại tấm ma sát trên bề mặt guốc ly hợp để tiết kiệm chi phí sửa chữa do hầu hết chúng có chất lượng kém và phụ thuộc nhiều vào tay nghề người dán.

+ Tuổi thọ của bộ ly hợp phụ thuộc nhiều vào cách vận hành xe và chăm sóc của người sử dụng, nhưng trung bình dao động trong khoảng từ 7 – 8 vạn ki-lô-mét. Ngoài ra một số chi tiết khác như dây đai có tuổi thọ khoảng 2,4 vạn ki-lô-mét (theo khuyến cáo của Honda). Tuổi thọ của guốc ly hợp và bi văng lần lượt là 3,5 – 4 vạn và 3 – 3,5 vạn ki-lô-mét (theo kinh nghiệm).
Thay thế phụ tùng tại các trung tâm uy tín, có bảo hành.

Dựa vào kiến thức trên thì việc tự mình chẩn đoán tình trạng hoạt động của bộ ly hợp xe ga là điều không hề khó.

Rò rỉ nước ở bơm

Trong hệ thống nước mát của xe máy và xe tay ga có bơm nước, đây là cụm chi tiết có điều kiện hoạt động khắc nghiệt nhất trong hệ thống làm mát như nhiệt độ cao, tốc độ quay lớn, ăn mòn. Theo thời gian sử dụng, các chi tiết như phớt, ổ bi và trục bơm bị mòn hoặc rỗ khiến nước rò rỉ ra ngoài, gây tiếng ồn khi làm việc. Thực tế, phần lớn nguyên nhân gây rò rỉ nước ở bơm là do mòn phốt.​

Rò rỉ nước trên đường ống

Hệ thống nước mát của xe không chỉ bị hư hỏng do bị rò rỉ nước ở bơm hay tắc két nước, mà còn bị hư hỏng do rò rỉ nước trên đường ống. Do các đường ống dẫn nước làm mát chủ yếu là cao su, lâu ngày, các đầu nối bị lão hóa, nứt khiến nước rò rỉ ra ngoài. Đây không phải trường hợp hiếm gặp, đặc biệt là trường hợp nước chỉ rò rỉ khi xe hoạt động nhưng sẽ bị bốc hơi ngay do sức nóng của động cơ vì vậy người sử dụng khó có thể phát hiện ra.​

Chúng ta nên chuẩn bị 1 cục IC, 1 Bugi để sẳn trong xe khi bị hỏng thông thường chúng ta có thể tự thay thế cho xe chạy tiếp.

Nếu Mobin lửa có điện mà ở đầu dây Bobin sườn không có thì kiểm tra tiếp IC hoặc bobin sườn xem lỗi do bộ phận nào thì thay thế phụ tùng đó.

Đề không được: Ắc Quy vẫn tốt mà đề không được là do Rơle đề hỏng, than đề hỏng, cần thay mới.

Bị Nước vào bình xăng con : (BXC)

Đây cũng là một lý do gây chết máy, ta cần khóa xăng lại, dùng tuoc-nơ-vít xả hết xăng trong BXC, sau đó vặn kín lại, mở khóa xăng cho xăng xuống BXC, đạp liên tục cho đến khi máy nổ trở lại, sau đó cho máy nổ liên tục từ 30 giây đến 1 phút rồi mới sử dụng.

Xe chết máy :

Nước vào pô xe, mobin lửa, ướt bugi cũng gây chết máy, ta cần dắt xe lên chỗ khô ráo. Dùng giẻ lau khô bugi rồi lắp trở lại. Nghiêng xe cho nước thoát ra hết ống pô, lốc máy, mobin lửa,…

Thổi khô sau đó khởi động lại cho đến khi máy nổ và cũng cho chạy không tải khoảng 1 phút, sau đó mới sử dụng.

Xe bị đảo:

Đang chạy xe mà thấy xe bị đảo , khó điều khiển nên dừng xe lại. Kiểm tra xem bánh xe có bị cọ ở đâu không, có mềm hơi không. Dùng tay cầm vào bánh xe lắc qua trái phải xem bạc đạn có bị rơ hay không, nếu bạc đạn bị rơ (lỏng) thì phải thay ngay bạc đạn mới, nếu vẫn để như vậy mà sử dụng, xe sẽ rất khó chạy, làm cho vỏ xe mau mòn.

Bánh xe khi lắp có bị lệch tâm so với thân xe không, nếu có thì canh chỉnh lại cho đúng tâm để khi chạy không bị đảo.

Cũng có thể do đạn cổ bị bể dẫn tới tay lái nặng, chao và nghe tiếng khua.

Đèn không sáng và cháy bóng :

Đèn không sáng là do cục sạc không đúng quy cách, trị số điện trở lớn, đèn pha mờ phải thay sạc mới.

Xe chạy cao tốc cháy bóng đèn là do bộ tiết chế điện áp phát bên trong cục sạc hỏng, phải thay cục sạc mới.

Chúng ta nên chuẩn bị 1 cục IC, 1 Bugi để sẳn trong xe khi bị hỏng thông thường chúng ta có thể tự thay thế cho xe chạy tiếp.

CÁCH CHỌN PHỤ TÙNG THAY THẾ :

Khi chọn phụ tùng thay thế cho xe motor-gắn máy cần lưu ý các điểm sau:

• Phụ tùng phải có xuất xứ, nguồn gốc rõ ràng.
• Địa chỉ sản xuất, uy tín, chất lượng sản phẩm.
• Thay đúng phụ tùng cần thay the khi hư hỏng, đúng quy cách.
• Phụ tùng phải có thương hiệu, uy tín trên thị trường nhằm tránh mua nhầm hàng giả, hàng kém chất lượng.
• Phụ tùng phải tinh xảo, các mối hàn, mối nối chắc đẹp thể hiện sự chuyên nghiệp của nhà sản xuất.

Cách nhìn bên ngoài:

• Nhóm đồ điện: Dây đồng quấn đầy, to, nhựa đen bóng là có hoá chất chống thấm, vỏ Sạc nhôm trắng sáng, không sỉn màu.
• Nhóm Bình Ắc Quy: Cầm nặng do lắc sắp đủ trung bình 2kg, vỏ nhựa đẹp, các đầu sạc mới không sét , làm bằng chì..
• Nhóm bố thắng, bố nồi: Nhôm trắng, càng mới,mặt bố cứng không ra bột khi cào nhẹ.
• Vành + căm: Lớp xi trắng vàng, vành thép gỏ tiếng thanh vang xa, căm dầy, đầu chắc chắn, tròn đều, xi mạ 3- 4 lớp.
• Nhóm Cơ khí: xi dầy, thép dầy, sơn tĩnh điện không nổ hột.
• Các loại dây: cáp mịn, lớp nhựa đen, đầu chì sáng không vuột. Trong có lớp nhựa bao dây cáp.